CHUYÊN ĐỀ LIÊN TRƯỜNG MÔN TOÁN 9
“RÈN KỸ NĂNG GIẢI BÀI TOÁN BẰNG CÁCH
LẬP PHƯƠNG TRÌNH VÀ HỆ PHƯƠNG TRÌNH
CHO HỌC SINH LỚP 9”
Trong không khí thi đua dạy tốt - học tốt nhằm chuẩn bị hành trang vững chắc cho học sinh khối 9 trước kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, hôm nay, ngày 16/ 4/ 2016, trường THCS Lý Thường Kiệt đã tổ chức thành công tiết dạy chuyên đề môn Toán do cô giáo Nguyễn Thị Phượng thực hiện. Tiết học không chỉ mang tính chuyên môn thuần túy mà còn là buổi sinh hoạt chuyên môn liên trường có ý nghĩa với sự chỉ đạo sát sao từ Ban Giám hiệu và sự đóng góp chuyên môn trong tổ Toán của hai nhà trường THCS Lý Thường Kiệt và THCS Ái Mộ. Tiết dạy chuyên đề nhằm giúp học sinh tháo gỡ khó khăn và hình thành tư duy giải toán logic và giúp các em học sinh lớp 9 củng cố kiến thức và tránh những sai sót không đáng có. Sự thành công này có dấu ấn đậm nét từ công tác chỉ đạo và phối hợp chuyên môn giữa hai nhà trường.
Trong tiết dạy chuyên đề, cô giáo đã khéo léo lồng ghép các phương pháp giảng dạy hiện đại, giúp học sinh củng cố lại kiến thức và dễ dàng khắc sâu bài học hơn.
Nội dung trọng tâm đầu tiên mà chuyên đề hướng tới là việc Trình bày chặt chẽ, giúp rèn luyện kỹ năng trình bày bài toán bằng cách lập hệ phương trình. Học sinh được hướng dẫn cách trình bày lời giải khoa học, thuyết phục, bám sát đáp án biểu điểm chấm thi của Sở Giáo dục và Đào tạo. Cô Phượng đã chỉ ra rằng, đây là dạng toán mà học sinh rất dễ mất điểm ở các bước diễn đạt. Vì vậy, cô đặc biệt lưu ý các em cách đặt ẩn, xác định điều kiện của ẩn và cách lập luận để hình thành hệ phương trình một cách logic. Bên cạnh đó, thay vì ép học sinh đi thẳng vào việc lập phương trình, cô hướng dẫn các em sử dụng phương pháp kẻ bảng để tóm tắt đề bài. Nhờ vậy, các mối liên hệ giữa những dữ kiện ẩn và dữ kiện đã biết hiện lên một cách trực quan, giúp học sinh tránh được những sai lầm đáng tiếc khi lập phương trình hoặc hệ phương trình.
Thông qua việc trình bày trên bảng và sửa lỗi trực tiếp cho học sinh, chiếu bài mẫu và cho học sinh để cả lớp chấm chéo nhau, tiết dạy đã giúp các em hiểu rằng một bài toán đạt điểm tối đa không chỉ cần kết quả đúng mà phải có sự chặt chẽ trong từng bước lý luận.
Tiếp theo, chuyên đề đã đưa ra một góc nhìn rất thời đại khi thảo luận về việc sử dụng công nghệ AI trong giải toán. Cô giáo đã trình bày những ví dụ cụ thể về việc học sinh lạm dụng AI để giải các bài toán làm chung – làm riêng, dẫn đến những lời giải sai lệch về bản chất hoặc thiếu hụt các bước lập luận quan trọng theo quy định của chương trình giáo dục. Cô giáo cũng đặc biệt cảnh báo về công nghệ để lưu ý học sinh không nên lạm dụng AI trong giải toán, vì công nghệ này dễ gây ra những lỗi sai về logic hoặc làm mất đi tư duy phản biện của học sinh. Hậu quả là, khi áp dụng máy móc các lời giải từ AI, học sinh thường bị trừ điểm nặng do thiếu điều kiện xác định hoặc sai sót trong quá trình làm bài. Qua đó, giáo viên đã giúp học sinh nhận thức được AI chỉ là công cụ hỗ trợ, còn tư duy độc lập và chủ động mới là yếu tố quyết định thành công.
Vấn đề thứ ba được chuyên đề làm rõ là việc lựa chọn phương pháp giải khi có mối liên hệ giữa các đại lượng trong đề bài. Cô giáo hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề này bằng phương pháp “Thảo luận nhóm”. Thay vì truyền thụ một chiều, học sinh được tự do trao đổi, tranh luận để tìm ra hướng đi cho bài toán. Cô giáo đã hướng dẫn học sinh rằng: nếu bài toán có hai đại lượng chưa biết và mối liên hệ giữa chúng được diễn đạt rõ ràng thì việc lập hệ phương trình thường giúp tư duy mạch lạc và dễ thiết lập quan hệ hơn. Ngược lại, nếu dữ kiện có thể biểu diễn gọn gàng qua một ẩn duy nhất, việc lập phương trình sẽ giúp tối ưu hóa thời gian tính toán. Tóm lại, tùy vào năng lực và sự nhạy bén của mỗi học sinh mà các em có thể chọn phương pháp tối ưu.
Đặc biệt, sự đóng góp ý kiến từ các giáo viên trường THCS Ái Mộ trong phần thảo luận đã làm phong phú thêm các phương pháp tiếp cận, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều về cách lựa chọn "vũ khí" toán học phù hợp cho từng đề bài cụ thể.
Tóm lại, tiết dạy chuyên đề của cô giáo Nguyễn Thị Phượng đã diễn ra thành công tốt đẹp, để lại nhiều bài học giá trị cho học sinh và các bạn đồng nghiệp. Để có được kết quả này, không thể không nhắc đến vai trò chỉ đạo của BGH, sự hỗ trợ nhiệt tình từ tổ chuyên môn của trường THCS Lý Thường Kiệt và trường THCS Ái Mộ, cũng như tình cảm gắn kết sẻ chia chuyên môn giữa hai nhà trường trongnhieeuf năm qua. Có thể khẳng định, những buổi sinh hoạt chuyên đề như thế này chính là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh lớp 9 tự tin hơn trên con đường chinh phục ước mơ vào lớp 10.